Бұл кітап сізді жомарттық пен қарапайымдылықтың терең мағынасына жетелейді. Жомарт есімді кейіпкердің өмірі арқылы байлықтың шын мәнін және еңбектің қадірін үйренесіз. Ізгілік пен қарапайымдылықтың керемет күшін сезініп, осы әдемі хикаядан шабыт алыңыз!
Жомарт, есепсіз байлығына қарамастан, ескі киім киіп, отын кесіп, шөп тасып жүрген. Күн сайын таңертең қарапайым тірлікпен айналысатын оның бұл әрекеті ауыл тұрғындарын таң қалдыратын.
Жомарттың достары одан бұл әрекетінің себебін сұрады. Олар оның байлығын біле тұра, неге олай өмір сүретінін түсінбеді. Жомарттың жауабын асыға күтті.
Жомарт бірінші себебін айтты: байлық адамды тәкаппарлыққа әкелуі мүмкін. Ол өзін басқалардан жоғары санап, көмекке мұқтаж жандарға көңіл бөлмеуі мүмкін деп қорқатынын айтты.
Екінші себебі: жұмыс істеу арқылы, ол бай бола тұра еңбек етудің кемшілік емес екенін көрсеткісі келді. Бұл кейінгі ұрпаққа үлгі болады.
Үшінші себебі: күн сайын азғантай ақшаға нан сатып алып жеу арқылы еңбектің қадірін түсінеді. Еңбекпен табылған ас дәмдірек болады.
Төртінші себебі: Құдайдың берген байлығын өз қажеттіліктеріне ғана жұмсап, басқаларға көмектеспеуден қорқады. Сондықтан жомарттық жасап, жақсылыққа ұмтылады.
Атымтай жомарт өзі есепсіз бай бола тұрып, күн сайын бір мезгіл үстіне ескі-құсқы киім киіп, отын кесіп, шөп тасып жұмыс қылады екен. Бір күні өзінің жақын, таныстары сұрады дейді: — Жомарт, құдай берген дәулетіңіз бар, ашқа - тамақ, жалаңашқа - киім, үйсіздерге - үй болдыңыз, сөйтіп тұрып өз басыңызды кемшілікке салып, жете алмаған жарлыша отын кесіп, шөп тасығаныңыздың мағынасы не? – деп. Жомарт айтты дейді: — Төрт түрлі себеп бар. Әуелгісі: әдемі ат, асыл киім, асқан дәулетті өнебойы әдет етсең көңілге жел кіргізеді; сол желіккен көңілмен өзімнен терезесі төмен бейшаралардан жиіреніп, көз салмай, кем-кетікке жәрдем беруді ұмытармын деп қорқамын. Екіншісі: Бар бола тұрып мен жұмыс қылсам, мұның кемшілік емес екенін біліп, кейінгілер ғибрат алсын деймін. Үшіншісі: Күн сайын өз бейнетіммен таңнан бір-екі пұлға нан сатып алып жесем де бойыма сол тамақ болып тарайды, еңбекпен табылған дәмнің тәттілігі, сіңімділігі болады екен. Төртіншісі: Құдай тағаламның берген дәулетін өзімсініп, тиісті орындарына жаратпай, көбісін өзім ішіп-жеп, өзім тұтынсам, мал берген иесіне күнәлі болармын деп қорқамын, – деді.
